Od 1 września 2026 r. w szkołach podstawowych dla dzieci i młodzieży obowiązuje zakaz korzystania przez uczniów z telefonów komórkowych oraz innych urządzeń wskazanych w ustawie. Nowe przepisy nie nakazują uczniowi wyłączenia telefonu na czas pobytu w szkole. Zakaz dotyczy korzystania z telefonu, a nie samego posiadania urządzenia ani jego włączenia.
To ważne rozróżnienie. Z przepisów nie wynika, że telefon ucznia musi być wyłączony, ustawiony w trybie samolotowym albo pozbawiony możliwości odbierania połączeń. Ustawa określa zakaz korzystania z telefonu, natomiast nie wprowadza ogólnego obowiązku jego wyłączania.
Ale czy oznacza to, że uczeń może po prostu trzymać telefon w kieszeni przez cały dzień? Czy telefon może być w plecaku? Czy szkoła może wymagać jego odłożenia?
Tu zaczynają się szczegóły, które warto rozdzielić.
Co oznacza „korzystanie z telefonu”?
Ustawa nie zawiera osobnej definicji „korzystania z telefonu”. Z art. 98a wynika jednak, że zakaz obejmuje korzystanie przez ucznia z telefonu komórkowego oraz innych urządzeń elektronicznych umożliwiających porozumiewanie się na odległość lub rejestrowanie obrazu albo dźwięku.
W praktyce korzystaniem będzie więc używanie telefonu do wykonywania czynności z użyciem takiego urządzenia, na przykład:
- prowadzenia rozmowy,
- wysyłania wiadomości,
- przeglądania treści,
- korzystania z aplikacji,
- wykonywania zdjęć,
- nagrywania dźwięku lub obrazu.
Sam fakt, że telefon jest włączony i znajduje się w kieszeni lub plecaku, nie oznacza jeszcze, że uczeń z niego korzysta. Nie można więc utożsamiać dwóch różnych sytuacji: „uczeń ma telefon przy sobie” oraz „uczeń korzysta z telefonu”.
Nowe przepisy wprowadzają zakaz tej drugiej czynności.
Jeżeli chcesz sprawdzić dokładnie, czy samo posiadanie telefonu przez ucznia jest dozwolone, przeczytaj również:
Czy telefon może być włączony?
Tak. Z samej ustawy nie wynika obowiązek wyłączenia telefonu. Przepisy nie mówią, że urządzenie musi być wyłączone, wyciszone czy przełączone w tryb samolotowy. To oznacza, że szkoła nie powinna przedstawiać samego ustawowego zakazu korzystania z telefonu jako ustawowego nakazu jego wyłączenia. To dwie różne kwestie. Można więc mieć telefon, który jest technicznie włączony, ale nie korzystać z niego.
Jednocześnie szkoła może przyjąć określone rozwiązania organizacyjne dotyczące przechowywania urządzeń.
I właśnie tutaj pojawia się art. 98b Prawa oświatowego.
Czy szkoła może nakazać odłożenie telefonu?
Tak — jeżeli szkoła zorganizowała miejsce przechowywania telefonów zgodnie z ustawą i określiła zasady korzystania z tego rozwiązania.
Art. 98b ustawy pozwala dyrektorowi, za zgodą rady pedagogicznej i rady rodziców oraz po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego, zorganizować miejsce lub miejsca przechowywania telefonów. Dyrektor określa wtedy szczegółowe zasady odkładania i odbierania urządzeń.
Jeżeli takie miejsce zostało prawidłowo zorganizowane, uczeń ma obowiązek przestrzegać ustalonych zasad. Jeżeli ich nie przestrzega, nauczyciel może nakazać uczniowi odłożenie telefonu do wyznaczonego miejsca przechowywania.
To istotne, ponieważ ustawowy zakaz korzystania z telefonu i szkolny sposób przechowywania telefonu to dwie odrębne kwestie.
Ustawa nie nakazuje każdej szkole tworzenia depozytu. Tworzenie miejsca przechowywania jest rozwiązaniem fakultatywnym. Dyrektor może je zorganizować, ale nie musi – dostępne są także inne rozwiązania.
Więcej o tym, jak wygląda wybór pomiędzy depozytem, szafkami, telefonem pozostawionym w plecaku i zamykanym etui:
A co z telefonem w plecaku?
To jedno z najczęściej pojawiających się pytań. Sam fakt przechowywania telefonu w plecaku nie jest tym samym co korzystanie z telefonu.
Nie oznacza to jednak, że każda szkoła musi zaakceptować właśnie taki model organizacyjny. Jeżeli szkoła przyjmie zasady, zgodnie z którymi telefony mają być przechowywane w określonym miejscu – lub w inny sposób – uczeń będzie musiał tych zasad przestrzegać. Dlatego odpowiedź na pytanie „czy telefon w plecaku wystarczy?” zależy od tego, jak szkoła zorganizowała wykonywanie nowych zasad.
Temu zagadnieniu poświęciliśmy osobny materiał:
A jeśli szkoła zastanawia się nad wyborem konkretnego modelu organizacyjnego, warto porównać trzy podstawowe rozwiązania:
Czy nauczyciel może pozwolić uczniowi korzystać z telefonu?
Tak. Ustawa przewiduje konkretne wyjątki od zakazu.
W szkole podstawowej zakaz nie obowiązuje między innymi wtedy, gdy nauczyciel wyrazi zgodę na korzystanie z telefonu, jeżeli służy ono:
- realizacji programu nauczania do danych zajęć edukacyjnych,
- sprawdzeniu wiedzy uczniów,
- zapewnieniu kontaktu ucznia z rodzicami w sytuacji nagłej.
Oznacza to, że telefon może nadal być narzędziem edukacyjnym. Jeżeli nauczyciel wykorzystuje podczas zajęć aplikację edukacyjną, quiz albo inne rozwiązanie wymagające telefonu, może zezwolić uczniom na jego użycie.
Nie oznacza to jednak, że uczeń może samodzielnie uznać, że korzysta z telefonu „w celach edukacyjnych”. Wyjątek przewidziany w art. 98a ust. 2 pkt 1 wymaga zgody nauczyciela.
Więcej przykładów, w tym Kahoot i aplikacje edukacyjne, opisaliśmy tutaj:
A jeśli uczeń potrzebuje telefonu ze względów zdrowotnych?
Ustawa przewiduje również szczególny wyjątek dla uczniów, którzy ze względu na chorobę, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby wymagają odpowiedniego sprzętu specjalistycznego albo aplikacji mobilnej służącej do monitorowania stanu zdrowia.
W takim przypadku dyrektor szkoły może wyrazić zgodę na korzystanie z telefonu na wniosek ucznia albo rodzica niepełnoletniego ucznia. Jeżeli dyrektor odmówi, odmowa musi zawierać pisemne uzasadnienie.
Telefon może być również używany w przypadku bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia osób przebywających na terenie szkoły albo uczestniczących w zajęciach organizowanych poza szkołą.
Więcej informacji:
Co podczas wycieczki szkolnej?
Tutaj przepisy działają inaczej. Ustawowy zakaz z art. 98a ust. 1 nie obowiązuje podczas wycieczek organizowanych zgodnie z właściwymi przepisami.
Nie oznacza to jednak pełnej swobody uczniów. Statut szkoły określa warunki korzystania z telefonów podczas takich wycieczek. Może również dodatkowo wskazać przypadki, w których korzystanie z telefonów będzie zakazane, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków.
Dlatego zasady obowiązujące podczas wycieczki mogą być inne niż te obowiązujące podczas zwykłego pobytu ucznia na terenie szkoły.
Co szkoła może ustalić samodzielnie?
Nowe przepisy pozostawiają szkołom pewien zakres decyzji organizacyjnych.
Najważniejszym przykładem jest właśnie miejsce przechowywania telefonów. Dyrektor może je utworzyć po uzyskaniu wymaganych zgód i opinii, a następnie określić zasady odkładania i odbierania urządzeń.
Jeżeli szkoła korzysta z takiego rozwiązania, musi również zadbać o bezpieczeństwo przechowywanych urządzeń oraz ochronę prywatności uczniów. Ustawa wskazuje wprost, że miejsce przechowywania powinno uniemożliwiać osobom nieuprawnionym przeglądanie zawartości telefonów.
Jednocześnie szkoła może ustalić inny sposób organizacji przechowywania telefonów w szkole, np. przy każdym uczniu, lecz w zamkniętym etui.
To ważny argument przy wyborze konkretnego modelu. Szkoła nie musi tylko odpowiedzieć sobie na pytanie „gdzie położymy telefony?”, ale również „jak zapewnimy ich bezpieczeństwo i prywatność uczniów?”
Czy szkoła musi zmienić statut przed 1 września?
Nie w tym sensie, że sam ustawowy zakaz zacznie obowiązywać dopiero po zmianie statutu. Ustawa wchodzi w życie 1 września 2026 r., natomiast szkoły mają czas na dostosowanie statutów do nowych przepisów do 31 grudnia 2026 r.
Jednocześnie ustawa przewiduje przepis przejściowy: od 1 września 2026 r. do momentu dostosowania statutu pozostają w mocy dotychczasowe postanowienia statutu dotyczące warunków wnoszenia i korzystania z telefonów oraz innych urządzeń elektronicznych.
Dlatego sytuacja prawna szkoły w pierwszych miesiącach roku szkolnego może wymagać analizy zarówno nowych przepisów ustawowych, jak i dotychczasowych postanowień jej statutu.
Szerzej opisaliśmy ten problem tutaj:
Telefon włączony nie oznacza telefonu używanego
Najważniejszy wniosek jest prosty: Nowe przepisy zakazują korzystania z telefonu, a nie jego samego posiadania ani pozostawania włączonym. Nie ma więc w ustawie ogólnego przepisu mówiącego: „uczeń musi wyłączyć telefon po wejściu do szkoły”.
Może jednak istnieć konkretny obowiązek organizacyjny wynikający z zasad przyjętych przez daną szkołę. To właśnie dlatego w praktyce szkoła musi odpowiedzieć na nieco inne pytanie niż „czy telefon ma być wyłączony?”. Pytanie brzmi: Jak zorganizować szkołę tak, aby uczeń nie korzystał z telefonu, a jednocześnie telefon był bezpiecznie przechowywany i dostępny w sytuacjach, w których przepisy pozwalają na jego użycie?
Zamykane etui zamiast centralnego depozytu
Jednym z możliwych modeli jest pozostawienie telefonu przy uczniu, ale fizyczne uniemożliwienie korzystania z niego podczas pobytu w szkole.
Tak działa Strefa Offline – zamykane etui na telefon, które pozwala uczniowi zachować urządzenie przy sobie, bez tworzenia centralnego depozytu telefonów. Więcej informacji: https://strefaoffline.pl/etui-dla-szkol/
To rozwiązanie jest jednym z możliwych modeli organizacyjnych, które szkoła może rozważyć obok telefonu w plecaku, szafek czy centralnego depozytu.
Porównanie poszczególnych modeli organizacyjnych:
Podsumowanie
Czy telefon musi być wyłączony w szkole? – Nie.
Czy uczeń może mieć telefon przy sobie? – Sama ustawa nie wprowadza ogólnego zakazu posiadania telefonu przez ucznia szkoły podstawowej.
Czy uczeń może korzystać z telefonu? – Co do zasady nie, z wyjątkami wskazanymi w art. 98a.
Czy szkoła może zorganizować depozyt? – Tak, ale jest to rozwiązanie fakultatywne. Możliwe są inne rozwiązania, np. zamykane etui na telefon – które nie wymaga przejmowania urządzeń przez szkołę
Czy uczeń musi przestrzegać zasad dotyczących telefonów, przyjętych przez szkołę? – Tak.
Czy telefon może być włączony? – Sama ustawa nie nakazuje jego wyłączenia.
Najważniejsze jest więc rozróżnienie między posiadaniem telefonu, korzystaniem z telefonu i sposobem jego przechowywania. To trzy różne kwestie, które nowe przepisy regulują w różny sposób.
Podstawa prawna: ustawa z 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, w szczególności art. 98a–98d oraz art. 2 dotyczący przepisów przejściowych. Tekst ustawy:
https://orka.sejm.gov.pl/proc10.nsf/ustawy/1526_u.htm