To jedno z pierwszych pytań które zadają dyrektorzy i rodzice gdy słyszą o zakazie telefonów od września 2026 r. Odpowiedź, oparta na danych z kilku krajów, jest bardziej złożona niż „tak” albo „nie”.
Wyniki w nauce — dane z Florydy
Najbardziej szczegółowe dane pochodzą z Florydy, gdzie w 2023 roku wprowadzono zakaz korzystania z telefonów podczas lekcji w szkołach publicznych. Naukowcy z National Bureau of Economic Research przeanalizowali wyniki uczniów przed zakazem i przez dwa kolejne lata po jego wprowadzeniu.
Wyniki były wyraźne. W szkołach gdzie przed zakazem aktywność telefonów była najwyższa, średnie wyniki w standaryzowanych testach wzrosły po wprowadzeniu zakazu o równowartość 10 punktów percentylowych. Równolegle spadła liczba nieusprawiedliwionych nieobecności. Wzrost wyników utrzymał się przez oba lata badania.
Osobnym wątkiem były zachowania. W pierwszym roku po wprowadzeniu zakazu wzrosła liczba dyscyplinarnych incydentów. W drugim roku wróciła do poziomu sprzed zakazu. Badacze interpretują to jako naturalny etap adaptacji, a nie trwały skutek polityki.
Pełne wyniki badania: edworkingpapers.com/ai25-1315
Dlaczego uczniowie z uboższych rodzin zyskują więcej
Przegląd literatury opublikowany w styczniu 2026 r. przez Paragon Institute, obejmujący kilkanaście badań z różnych krajów, pokazał że zakazy telefonów są powiązane z poprawą wyników w nauce, przy czym efekt jest wyraźnie silniejszy wśród uczniów z rodzin o niższych dochodach.
Badacze wskazują na jedno wyjaśnienie. Uczniowie z zamożniejszych rodzin często mają w domu spokojne miejsce do nauki i wsparcie rodziców. Uczniowie z uboższych rodzin częściej uczą się w szkole, gdzie rozproszenia są szczególnie kosztowne. Gdy szkoła ogranicza te rozproszenia, zysk jest proporcjonalnie większy.
Pełny przegląd: paragoninstitute.org
Wellbeing — gdzie widać poprawę
Badanie SMART Schools opublikowane w lutym 2025 r. w The Lancet Regional Health — Europe objęło 1227 uczniów w wieku 12-15 lat w 30 szkołach w Wielkiej Brytanii. Było to pierwsze na świecie badanie tego rodzaju oceniające wpływ szkolnych zasad dotyczących telefonów na zdrowie psychiczne i wyniki edukacyjne nastolatków.
Wyniki pokazały wyraźny związek między czasem spędzonym na telefonie i mediach społecznościowych a gorszymi wynikami w kilku obszarach jednocześnie: gorszym samopoczuciem psychicznym, krótszym i gorszym jakościowo snem, mniejszą aktywnością fizyczną, niższymi wynikami w nauce i częstszymi zakłóceniami podczas lekcji.
Konkretne obszary, w których szkoły z zakazem telefonów wypadły lepiej niż szkoły bez zakazu:
W szkołach z zakazem uczniowie spędzali mniej czasu na mediach społecznościowych poza szkołą, nie tylko w jej trakcie. Autorzy badania interpretują to jako efekt przełamania nawyku, a nie tylko wymuszenia przerwy.
Uczniowie w szkołach z zakazem raportowali lepszy sen. Związek między korzystaniem z telefonu wieczorem a jakością snu jest jednym z najlepiej udokumentowanych w tej dziedzinie.
Odnotowano też mniej destrukcyjnych zachowań podczas lekcji, co przekłada się bezpośrednio na atmosferę w klasie.
Pełne badanie: thelancet.com
Australijski raport z Australii Południowej z 2025 roku, obejmujący szkoły publiczne po roku od wprowadzenia zakazu, pokazał spadek liczby incydentów związanych z mediami społecznościowymi o ponad połowę w porównaniu do roku poprzedniego. 93% dyrektorów zgłosiło zmniejszenie czasu poświęcanego przez nauczycieli na rozwiązywanie problemów związanych z telefonami.
Raport: education.sa.gov.au
Gdzie wyniki są mniej przekonujące
Nie wszystkie badania pokazują pozytywne efekty. Przegląd scoping review z lutego 2024 r., obejmujący 22 badania z 12 krajów, stwierdził niejednoznaczne dowody w trzech obszarach jednocześnie: wynikach akademickich, uczeniu się oraz zdrowiu psychicznym i dobrostanie. Autorzy wskazują, że różnice w metodologii i samych zasadach zakazu między szkołami utrudniają wyciąganie ogólnych wniosków.
Część ekspertów wskazuje też na paradoks: zakaz w szkole nie zmienia nawyków poza nią. Nastolatek który przez cały dzień nie miał telefonu, wraca do domu i nadrabia. Bez szerszej edukacji dotyczącej korzystania z technologii sam zakaz może dawać tylko tymczasowy efekt.
Co z tego wynika dla polskich szkół
Dane z kilku krajów sugerują, że dobrze wdrożony zakaz telefonów może poprawić koncentrację, wyniki w nauce i sen uczniów, a efekty są bardziej widoczne gdy zakaz obowiązuje przez cały dzień szkolny, a nie tylko podczas lekcji.
Jednocześnie badania są zgodne w jednym: sposób wdrożenia ma znaczenie. Zakaz wprowadzony bez wyjaśnienia, bez spójnego egzekwowania i bez wsparcia nauczycieli przynosi mniejsze efekty niż ten przeprowadzony z przygotowaniem.
Polska wprowadza zakaz od 1 września 2026 r. Pierwsze dane z polskich szkół będą dostępne najwcześniej po roku od wdrożenia. Do tego czasu najlepszym punktem odniesienia pozostają wyniki z Florydy, Australii i Wielkiej Brytanii.
Szkoły które szukają rozwiązania pozwalającego skutecznie egzekwować zakaz bez codziennej logistyki depozytu, mogą zapoznać się z ofertą Strefy Offline – zamykane etui na telefon, które pozostaje przy uczniu, ale jest zablokowane przed użyciem przez cały dzień szkolny. Więcej na strefaoffline.pl
>> Tutaj znajdziesz Przewodniki MEN dotyczące korzystania z telefonów w szkołach.
Artykuł BBC: Bez telefonów – bez problemów?
Autor: Zespół Strefy Offline