Bezpieczeństwo w szkole: nowe uprawnienia dyrektorów według projektu zmian Prawa oświatowego

Projekt nowelizacji Prawa oświatowego, opublikowany 30 października 2026 r., ma zwiększyć bezpieczeństwo uczniów i pracowników szkół. Najważniejsza propozycja to prawo dyrektora do kontroli bagażu i odzieży wierzchniej uczniów oraz osób z zewnątrz, także z użyciem urządzeń wykrywających metal. To uprawnienie, a nie obowiązek: szkoła sama zdecyduje, czy i jak z niego skorzysta. Projekt zmienia też zasady ochrony nauczycieli.

Skąd wzięły się te zmiany

Autorzy projektu wskazują na zdarzenia z października 2026 r., w tym zabójstwo pracownika szkoły. Obecne przepisy każą dyrektorowi zapewnić bezpieczeństwo w szkole podczas zajęć, ale nie dają mu narzędzi, by sprawdzić, co uczeń lub osoba z zewnątrz wnosi do budynku. Projekt ma tę lukę zapełnić.

Na dziś to wyłącznie projekt. Ministerstwo Edukacji planuje przedstawić go Radzie Ministrów w I kwartale 2027 r., więc ostateczne brzmienie przepisów może się jeszcze zmienić.

Co będzie można kontrolować

Dyrektor placówki, a także osoba przez niego upoważniona, dostaną prawo do kontroli:

• bagażu i odzieży wierzchniej uczniów,
• bagażu i odzieży wierzchniej osób, które nie są uczniami ani pracownikami, a wchodzą na teren szkoły lub na nim przebywają,
• miejsc, w których uczniowie zostawiają podręczniki, przybory, bagaże i odzież, na przykład szafek.

Kontrola może się odbywać z użyciem urządzeń wykrywających metal. Uprawnienie dotyczy szkół publicznych i niepublicznych.

Z uzasadnienia projektu wynika, że chodzi o bagaż i odzież wierzchnią. Nie jest to więc ogólna zgoda na przeszukiwanie uczniów.

Uprawnienie, nie obowiązek

Projekt mówi o prawie kontroli. Nie nakłada na szkoły obowiązku prowadzenia kontroli ani zakupu jakichkolwiek urządzeń. Jedna szkoła podstawowa może uznać, że wystarczą jej dotychczasowe procedury. Inna szkoła może rozważyć stałą kontrolę przy wejściu. Decyzja należy do dyrektora, który zna swoją szkołę, liczbę wejść i poziom ryzyka.

Jakie narzędzia wchodzą w grę

Przepisy nie wskazują konkretnego sprzętu. W praktyce szkoły mogą wybierać między ręcznymi detektorami metalu, stacjonarnymi bramkami i innymi urządzeniami wykrywającymi metal. O wyborze powinny decydować wielkość szkoły, liczba i układ wejść oraz to, czy kontrola nie zablokuje ruchu w godzinach rozpoczęcia lekcji.

Szkoły, które chciałyby wdrożyć bramki wykrywające przedmioty niebezpieczne i telefony, mogą skontaktować się ze Strefą Offline: kontakt@strefaoffline.pl. Pomożemy wdrożyć rozwiązania, które nie powodują kolejek, nie wymagają rozbierania się ani nie tworzą w szkole atmosfery lotniska.

Co po wykryciu niebezpiecznego przedmiotu

Jeśli w czasie kontroli dyrektor ujawni materiały wybuchowe, wyroby pirotechniczne, materiały pożarowo niebezpieczne, alkohol, środki odurzające, substancje psychotropowe, broń lub inne przedmioty zagrażające bezpieczeństwu, musi je odebrać i zabezpieczyć tak, by nie można było ich użyć. U uczniów niepełnoletnich odbiera też wyroby tytoniowe i papierosy elektroniczne.

Dyrektor zawiadamia Policję i przekazuje jej odebrane przedmioty. Gdy chodzi o ucznia niepełnoletniego, informuje także rodziców i sąd rodzinny. Jeśli ktoś odmówi poddania się kontroli, dyrektor ma obowiązek wezwać Policję.

Godność kontrolowanej osoby

Projekt wprost wymaga, aby kontrola odbywała się z poszanowaniem godności i innych dóbr osobistych. Nie może służyć piętnowaniu ani stygmatyzowaniu ucznia. Dla szkoły oznacza to potrzebę spisania jasnych zasad: kto kontroluje, w jakich sytuacjach i w jaki sposób, aby wszyscy uczniowie byli traktowani tak samo.

Zasady wstępu na teren szkoły

Każdy statut szkoły i placówki będzie musiał określać zasady wstępu i przebywania na jej terenie uczniów oraz osób niebędących uczniami ani pracownikami. W przedszkolach statut ureguluje wejście i pobyt osób niebędących pracownikami. Projekt nie narzuca jednego modelu: szkoły same dopasują rozwiązania do swojej wielkości, budynku i potrzeb lokalnej społeczności.

Większa ochrona nauczycieli

Projekt zmienia też Kartę Nauczyciela:

• Nauczyciel będzie objęty ochroną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych także wtedy, gdy atak na niego nastąpił z powodu wykonywanego zawodu, a nie tylko podczas pełnienia obowiązków.
• Dyrektor i organ prowadzący będą mieli wprost wpisany obowiązek zgłoszenia przestępstwa popełnionego wobec nauczyciela, takiego jak naruszenie nietykalności cielesnej, czynna napaść, znieważenie czy zmuszanie przemocą lub groźbą.
• Na wniosek nauczyciela organ prowadzący zapewni mu bezpłatną pomoc prawną w postępowaniu karnym, w którym nauczyciel jest pokrzywdzonym albo oskarżycielem posiłkowym.
• Na wniosek nauczyciela organ prowadzący zapewni też bezpłatną pomoc psychologiczną po zdarzeniu bezpośrednio zagrażającym jego życiu lub zdrowiu.

Telefony to osobna sprawa

Projekt nie dotyczy zakazu telefonów w szkołach. Od 1 września 2026 r. obowiązują osobne przepisy, a sposób ich egzekwowania szkoły wybierają samodzielnie, na przykład przez miejsca przechowywania telefonów albo zamykane etui. Strefa Offline dostarcza takie etui szkołom, a w naszym raporcie obejmującym 1130 szkół opisaliśmy, jak placówki przygotowują się do wdrożenia zakazu. Kontrola bagażu i zakaz telefonów mają inne cele i inne podstawy prawne, ale oba tematy mogą wejść do jednej szkolnej polityki bezpieczeństwa.

Co szkoła może zrobić już teraz

Zanim projekt stanie się prawem, dyrektor może sprawdzić:

• czy szkoła ma aktualne zasady wejścia dla osób z zewnątrz,
• czy istnieje procedura na wypadek znalezienia niebezpiecznego przedmiotu,
• czy szkoła widzi potrzebę wprowadzenia wykrywaczy przedmiotów niebezpiecznych,
• kogo dyrektor upoważniłby do kontroli i jak przygotowałby te osoby,
• czy budynek pozwala na kontrolę bez kolejek przy wejściu,
• czy statut wymaga uzupełnienia o zasady wstępu i przebywania.

Najczęstsze pytania

Czy dyrektor może już dziś kontrolować plecaki uczniów? Nie. To dopiero projekt. Przepisy dające takie prawo nie obowiązują i nie wiadomo, czy wejdą w życie w obecnym kształcie.

Czy szkoła będzie musiała kupić bramki wykrywające metal? Nie. Projekt nie wprowadza obowiązku zakupu urządzeń ani prowadzenia kontroli.

Kto będzie mógł przeprowadzić kontrolę? Dyrektor albo inna osoba przez niego upoważniona.

Co się stanie, jeśli uczeń lub gość odmówi kontroli? Dyrektor będzie musiał zawiadomić Policję.

Czy projekt obejmuje szkoły niepubliczne i przedszkola? Tak. Uprawnienie obejmuje dyrektorów szkół i placówek publicznych i niepublicznych oraz osoby kierujące innymi formami wychowania przedszkolnego.

Gdzie szkoła może zapytać o bramki wykrywające metal? Można napisać do Strefy Offline na adres kontakt@strefaoffline.pl.

Status prawny

Projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (numer UD494) opublikowano 30 października 2026 r. Nie jest to obowiązujące prawo. Planowany termin przyjęcia przez Radę Ministrów to I kwartał 2027 r.

Źródło: Założenia ustawy UD494 na stronie Rządowego Centrum Legislacji (uzasadnienie projektu, Ministerstwo Edukacji).

Zespół Strefy Offline