Telefon ucznia nie musi oznaczać rezygnacji z nowoczesnych metod pracy na lekcji. Od 1 września 2026 r. w szkołach podstawowych dla dzieci i młodzieży obowiązuje zakaz korzystania przez uczniów z telefonów podczas pobytu na terenie szkoły w związku z realizacją zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Ustawa przewiduje jednak wyjątek, gdy nauczyciel wyrazi zgodę na korzystanie z telefonu, a urządzenie służy realizacji programu nauczania albo sprawdzeniu wiedzy uczniów.
To oznacza, że telefon może w określonych sytuacjach stać się po prostu jednym z narzędzi wykorzystywanych podczas zajęć. Przepisy nie wymieniają jednak konkretnych aplikacji, stron internetowych czy metod pracy. O tym, czy dane wykorzystanie telefonu mieści się w celu dydaktycznym, decyduje charakter konkretnej aktywności.
Quiz na początku lub końcu lekcji
Najbardziej oczywistym przykładem jest wykorzystanie telefonu do rozwiązania quizu lub testu online. Uczniowie mogą odpowiadać na pytania przygotowane przez nauczyciela, a wyniki mogą służyć sprawdzeniu, czy materiał został zrozumiany.
Może to być Kahoot, Quizizz albo inne narzędzie wykorzystywane przez szkołę. Z punktu widzenia ustawy istotne nie jest jednak to, jak nazywa się aplikacja, lecz to, że telefon służy sprawdzeniu wiedzy uczniów albo realizacji programu nauczania.
Kod QR prowadzący do zadania
Telefon może również służyć do odczytania kodu QR umieszczonego przez nauczyciela na karcie pracy, plakacie czy stanowisku zadaniowym. Kod może prowadzić na przykład do materiału przygotowanego do konkretnego ćwiczenia, instrukcji doświadczenia albo dodatkowego zadania.
Samo zeskanowanie kodu nie jest osobnym wyjątkiem zapisanym w ustawie. Jeżeli jednak jest elementem zaplanowanej aktywności związanej z realizacją programu nauczania, może mieścić się w wyjątku przewidzianym dla celów dydaktycznych.
Aparat w telefonie podczas lekcji
Telefon może być także wykorzystywany jako aparat fotograficzny, jeżeli wykonanie zdjęcia jest elementem zadania edukacyjnego. Przykładem może być dokumentowanie doświadczenia, wykonanie fotografii określonych elementów przyrody podczas zajęć terenowych albo przygotowanie materiału do późniejszego ćwiczenia.
Także tutaj znaczenie ma cel wykorzystania urządzenia. Ustawa obejmuje swoim zakazem również urządzenia pozwalające na rejestrowanie obrazu lub dźwięku, a wyjątek nauczyciela może dotyczyć korzystania z nich, jeżeli służą realizacji programu nauczania.
Nagranie potrzebne do zadania
Podobnie można wykorzystać funkcję nagrywania dźwięku lub obrazu, jeżeli nagranie jest częścią konkretnego zadania edukacyjnego. Przykładowo uczeń może przygotować krótką wypowiedź językową, nagrać fragment prezentacji albo zarejestrować wynik doświadczenia.
Nie oznacza to jednak ogólnej zgody na nagrywanie innych osób. Wyjątek dotyczy korzystania z urządzenia w celu związanym z realizacją programu nauczania lub sprawdzeniem wiedzy, po zgodzie nauczyciela. Sam fakt, że telefon ma funkcję nagrywania, nie daje uczniowi prawa do korzystania z niej według własnego uznania.
Materiał edukacyjny dostępny w telefonie
Telefon może również zostać wykorzystany do zapoznania się z materiałem potrzebnym podczas lekcji. Może to być określony przez nauczyciela materiał internetowy, dokument, mapa, ilustracja czy inny zasób cyfrowy wykorzystywany jako część zajęć.
W takim przypadku telefon pełni podobną funkcję jak inne urządzenie cyfrowe wykorzystywane przez ucznia do pracy. Nie chodzi więc o samo „korzystanie z Internetu”, lecz o wykorzystanie urządzenia w ramach konkretnego zadania dydaktycznego.
Ćwiczenia językowe
Na lekcji języka obcego telefon może zostać wykorzystany na przykład do wykonania określonego ćwiczenia, pracy z materiałem językowym albo przygotowania i nagrania wypowiedzi. Jeżeli nauczyciel zaplanował taką aktywność jako element zajęć i wyraził zgodę na korzystanie z telefonu, jego użycie może mieścić się w ustawowym wyjątku.
To samo dotyczy innych przedmiotów. Przepisy nie ograniczają wyjątku dydaktycznego do konkretnej dziedziny nauczania.
Telefon jako narzędzie, a nie urządzenie używane przez całą lekcję
Warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną rzecz. Zgoda nauczyciela na wykorzystanie telefonu nie musi oznaczać, że uczniowie mogą korzystać z niego w dowolny sposób.
Jeżeli telefon jest potrzebny do wykonania konkretnego zadania, nauczyciel może wykorzystać go właśnie w tym celu. Po zakończeniu aktywności telefon może ponownie zostać odłożony zgodnie z zasadami obowiązującymi w szkole.
Ustawa nie opisuje szczegółowej procedury rozpoczynania i kończenia takich aktywności. Określa natomiast samą podstawę wyjątku: nauczyciel wyraża zgodę, a korzystanie z telefonu ma służyć realizacji programu nauczania albo sprawdzeniu wiedzy uczniów.
Co z telefonami przechowywanymi w szkole?
Sposób organizacji telefonów ma znaczenie praktyczne. Ustawa pozwala dyrektorowi, za zgodą rady pedagogicznej i rady rodziców oraz po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego, zorganizować miejsce lub miejsca ich przechowywania (depozyt) i określić zasady odkładania oraz odbierania urządzeń.
Jeżeli szkoła korzysta z zamykanych etui, telefon pozostaje przy uczniu, ale jest zabezpieczony przed używaniem. W sytuacji, gdy nauczyciel planuje krótkie wykorzystanie urządzeń do konkretnego zadania, rozwiązanie takie może być organizacyjnie prostsze niż centralny depozyt. Nie jest to jednak wymóg wynikający z ustawy, lecz kwestia organizacji pracy szkoły.
Najważniejsza zasada: telefon nie staje się dozwolony tylko dlatego, że służy nauce
Nowe przepisy nie wprowadzają zasady, że uczeń może samodzielnie korzystać z telefonu, jeżeli twierdzi, że robi to w celach edukacyjnych. Wyjątek wymaga zgody nauczyciela, a wykorzystanie urządzenia musi służyć realizacji programu nauczania do danych zajęć edukacyjnych albo sprawdzeniu wiedzy uczniów.
Dlatego różnica między „telefonem używanym do nauki” a „telefonem używanym podczas lekcji” jest istotna. W pierwszym przypadku może chodzić o aktywność objętą ustawowym wyjątkiem. W drugim sam cel deklarowany przez ucznia nie wystarcza.
Dla szkoły oznacza to przede wszystkim możliwość dalszego wykorzystywania technologii tam, gdzie rzeczywiście wspiera ona proces dydaktyczny. Telefon może być więc aparatem, narzędziem do quizu, czytnikiem kodów QR czy elementem konkretnego zadania. Za każdym razem powinien jednak pozostać narzędziem podporządkowanym celowi lekcji, a nie swobodnie używanym urządzeniem.
W szkołach, które chcą ograniczyć codzienne korzystanie z telefonów, a jednocześnie zachować możliwość ich okazjonalnego wykorzystania podczas zajęć, jednym z rozwiązań organizacyjnych mogą być zamykane etui Strefa Offline. Pozwalają one przechowywać telefon przy uczniu i otworzyć go wtedy, gdy nauczyciel rzeczywiście planuje wykorzystanie urządzenia podczas zajęć.
Więcej informacji: