Jeszcze kilka lat temu zakaz korzystania z telefonów w szkołach był rozwiązaniem stosowanym przez stosunkowo niewielką grupę państw. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej.
W marcu 2026 roku UNESCO odnotowało krajowe zakazy korzystania z telefonów komórkowych w 114 systemach edukacyjnych, odpowiadających 58% państw świata. Dla porównania, w czerwcu 2023 roku takie zakazy obejmowały mniej niż jedną czwartą państw. Na początku 2025 roku było to już 40%. (unesco.org)
Nie oznacza to jednak, że 114 państw wprowadziło identyczny, całkowity zakaz telefonów. W jednych krajach telefon jest niedostępny przez cały dzień szkolny, w innych tylko podczas lekcji. Część państw wymaga natomiast od szkół stworzenia własnych zasad ograniczających korzystanie z urządzeń.
Ograniczanie telefonów w szkołach stało się globalnym kierunkiem polityki edukacyjnej.
W skrócie:
- Marzec 2026: UNESCO odnotowuje krajowe zakazy telefonów w 114 systemach edukacyjnych, czyli 58% państw świata (w 2023 roku było to mniej niż 25%).
- Francja: od roku szkolnego 2026/27 zakaz obowiązuje już od szkoły podstawowej po liceum.
- Polska: ustawa z 3 lipca 2026 (Dz.U. 2026 poz. 1036) wprowadza zakaz od 1 września 2026, ale tylko w przedszkolach i szkołach podstawowych, nie w liceach ani technikach.
- USA: 42 stany, Waszyngton D.C. i Puerto Rico mają uchwalone przepisy dotyczące telefonów w szkołach (stan na 15 lipca 2026).
- Wdrożenie zakazu wymaga wyboru sposobu przechowywania telefonu: telefon w domu, szafka, depozyt szkolny lub zamykane etui.
Dlaczego państwa ograniczają telefony?
Argumentacja poszczególnych rządów różni się szczegółami, ale pojawiają się w niej podobne kwestie.
Najczęściej wskazywane są:
- rozpraszanie uczniów podczas lekcji,
- koncentracja i warunki do nauki,
- cyberprzemoc,
- korzystanie z mediów społecznościowych,
- relacje społeczne między uczniami,
- ograniczenie niekontrolowanego dostępu do treści internetowych.
UNESCO zwraca uwagę, że ograniczenie telefonów może zmniejszyć rozpraszanie podczas zajęć, ale jednocześnie nie powinno oznaczać rezygnacji z edukacji cyfrowej. Szkoła pozostaje miejscem, w którym uczniowie powinni uczyć się m.in. krytycznej oceny informacji, odpowiedzialnego korzystania z technologii i rozumienia zagrożeń związanych ze środowiskiem cyfrowym. (unesco.org)
Coraz częściej mówi się więc nie o „szkole bez technologii”, ale o technologii używanej na zasadach ustalonych przez szkołę.
Europa: różne modele, ten sam kierunek
Europa jest jednym z regionów, w których ograniczenia telefonów szczególnie szybko się rozpowszechniają, choć nie wszędzie przyjęto ten sam model: w niektórych państwach obowiązuje ograniczenie przez cały dzień szkolny, w innych telefon jest zabroniony przede wszystkim podczas lekcji, a jeszcze inne państwa pozostawiają szkołom większą swobodę, wymagając jedynie przyjęcia odpowiedniej polityki.
Ważnym przykładem jest Francja.
Francja: od szkoły podstawowej do liceum
Francja już wcześniej ograniczała korzystanie z telefonów w szkołach podstawowych i collège. Od roku szkolnego 2026/27 zasada została rozszerzona również na licea.
Francuskie Ministerstwo Edukacji wskazuje, że od rozpoczęcia roku szkolnego 2026 uczniowie mają funkcjonować w środowisku szkolnym bez korzystania z telefonów i innych podłączonych urządzeń, z przewidzianymi wyjątkami, m.in. dotyczącymi potrzeb edukacyjnych, zdrowotnych czy niepełnosprawności. (education.gouv.fr)
Co istotne, francuskie przepisy nie ograniczają się wyłącznie do smartfonów. W zakres regulacji wchodzą również inne elektroniczne urządzenia komunikacyjne, takie jak smartwatche czy tablety. (education.gouv.fr)
Francuskie ministerstwo pozostawia szkołom wybór sposobu praktycznego wdrożenia zasad. Wśród rozwiązań wskazuje m.in. możliwość wykorzystania indywidualnych schowków, do których uczniowie odkładają urządzenia na czas pobytu w szkole. (education.gouv.fr)
Polska: nowe przepisy od 1 września 2026 roku
Do tego międzynarodowego trendu dołącza również Polska.
Ustawa z 3 lipca 2026 roku zmieniająca ustawę – Prawo oświatowe została opublikowana 3 sierpnia 2026 roku. (dziennikustaw.gov.pl)
W przeciwieństwie do Francji, gdzie zakaz obejmuje już cały cykl edukacyjny łącznie z liceum, polska ustawa ma węższy zakres: dotyczy przedszkoli oraz szkół podstawowych. Nie obejmuje liceów ani techników, choć poszczególne szkoły ponadpodstawowe mogą wprowadzać własne ograniczenia w statucie.
Polskie rozwiązanie obejmuje korzystanie z telefonów komórkowych oraz innych urządzeń elektronicznych umożliwiających komunikowanie się na odległość lub rejestrowanie obrazu bądź dźwięku. Regulacja przewiduje wyjątki związane m.in. z realizacją zadań edukacyjnych oraz szczególnymi potrzebami uczniów, w tym wynikającymi z choroby lub niepełnosprawności.
Dla szkół podstawowych i przedszkoli oznacza to zmianę, która ma wymiar nie tylko prawny, ale przede wszystkim organizacyjny: jak sprawić, aby urządzenie faktycznie nie było używane w czasie obowiązywania zakazu?
USA: 42 stany mają przepisy dotyczące telefonów w szkołach
Podobny trend obserwujemy w Stanach Zjednoczonych, choć system amerykański jest bardziej zdecentralizowany.
Według National Conference of State Legislatures (NCSL), na 15 lipca 2026 roku 42 stany, Washington, D.C. oraz Puerto Rico miały uchwalone przepisy związane z korzystaniem z telefonów komórkowych w szkołach. (ncsl.org)
Nie wszystkie te przepisy oznaczają pełny zakaz. NCSL wyróżnia przede wszystkim:
- obowiązek przyjęcia lokalnej polityki przez szkoły lub dystrykty,
- stanowe wytyczne,
- finansowanie rozwiązań pomagających wdrożyć ograniczenia,
- przepisy określające, kiedy uczeń może posiadać lub korzystać z telefonu.
W wielu stanach ograniczenia dotyczą całego dnia szkolnego, w innych przede wszystkim czasu zajęć. Coraz częściej pojawia się określenie „bell-to-bell”, czyli zasada, zgodnie z którą uczeń nie powinien korzystać z telefonu od rozpoczęcia do zakończenia dnia szkolnego.
Przykładowo, ustawa przyjęta w Kansas w 2026 roku wymaga od szkół przyjęcia polityk zakazujących uczniom korzystania z osobistych elektronicznych urządzeń komunikacyjnych lub dostępu do nich podczas dnia szkolnego, z określonymi wyjątkami. W Georgii nowe przepisy przewidują zasadę ograniczenia dostępu do osobistych urządzeń elektronicznych od dzwonka do dzwonka. (ncsl.org)
Zakaz to jedno, egzekwowanie to drugie
Wprowadzenie przepisu jest stosunkowo proste. Znacznie trudniejsze jest jego codzienne egzekwowanie: szkoła musi zdecydować, co dzieje się z telefonem ucznia po wejściu do budynku.
Najczęściej spotykane rozwiązania to:
Telefon zostaje w domu.
Najprostsze rozwiązanie, ale nie zawsze odpowiada oczekiwaniom rodziców i uczniów.
Szkolne szafki.
Telefon zostaje poza zasięgiem ucznia, ale szkoła musi zapewnić odpowiednią przestrzeń i organizację.
Depozyt szkolny.
Urządzenia są zbierane i przechowywane przez szkołę. Rozwiązanie wymaga jednak odpowiedzialności za dużą liczbę urządzeń oraz odpowiedniej organizacji wydawania ich uczniom.
Zamykane etui.
Telefon pozostaje przy uczniu, ale jest fizycznie zabezpieczony przed korzystaniem z niego podczas obowiązywania zakazu.
To rozwiązanie, które w Polsce oferuje m.in. Strefa Offline, dostawca magnetycznych, zamykanych etui na telefony dla szkół. Uczeń zachowuje urządzenie przy sobie przez cały dzień, więc szkoła nie musi organizować przestrzeni do przechowywania ani brać na siebie odpowiedzialności za powierzone jej sprzęty. Oferta obejmuje etui, materiały wdrożeniowe dla dyrekcji i nauczycieli, regulaminy oraz plakaty informacyjne dla społeczności szkolnej. Szczegóły wdrożenia w konkretnej szkole można ustalić drogą mailową, korzystając z danych kontaktowych dostępnych na stronie Strefa Offline.
To właśnie dlatego regulacje dotyczące telefonów coraz częściej są powiązane z rozwiązaniami dotyczącymi ich przechowywania. W Stanach Zjednoczonych część przepisów stanowych wprost przewiduje możliwość finansowania lub wykorzystania cellphone pouches/bags do przechowywania urządzeń. NCSL wskazuje takie rozwiązania jako jeden z elementów wdrażania polityk ograniczających telefony. (ncsl.org)
Globalny trend nie prowadzi jednak do jednego identycznego rozwiązania. Różnią się zarówno zakres zakazów, jak i sposoby ich egzekwowania. Wspólny pozostaje cel: telefon ma przestać być urządzeniem stale obecnym i dostępnym podczas czasu przeznaczonego na naukę.
Dla szkoły oznacza to, że sama treść regulaminu nie wystarcza. Potrzebne jest również praktyczne rozwiązanie pozwalające nauczycielom i uczniom przestrzegać przyjętych zasad.
2026: kolejny etap globalnej zmiany
Dane UNESCO pokazują, jak szybko zmienia się podejście do telefonów w szkołach. W ciągu niespełna trzech lat odsetek państw z krajowym zakazem wzrósł z mniej niż 25% do 58%. (unesco.org)
W 2026 roku nowe lub rozszerzone regulacje pojawiają się w kolejnych państwach, a w Stanach Zjednoczonych przepisy dotyczące telefonów obejmują już zdecydowaną większość stanów. (ncsl.org)
Nie oznacza to końca technologii w edukacji, a raczej zmianę jej miejsca: coraz więcej systemów edukacyjnych uznaje, że powinna być wykorzystywana wtedy, gdy służy nauce, a nie wtedy, gdy w niej przeszkadza.
Dla szkół największym wyzwaniem nie jest więc samo wprowadzenie zakazu. Jest nim znalezienie sposobu, aby zasady były proste, przewidywalne i możliwe do konsekwentnego stosowania każdego dnia.
Najczęściej zadawane pytania
Czy w Polsce obowiązuje zakaz telefonów w szkole?
Tak. Ustawa z 3 lipca 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 1036) wprowadza ograniczenia od 1 września 2026 roku, ale tylko w przedszkolach i szkołach podstawowych.
Czy polski zakaz obejmuje licea i technika?
Nie. Ustawa dotyczy przedszkoli i szkół podstawowych. Szkoły ponadpodstawowe mogą jednak wprowadzać własne ograniczenia w swoich statutach.
Od kiedy obowiązuje zakaz telefonów w polskich szkołach?
Od 1 września 2026 roku.
Jakie kraje mają zakaz telefonów w szkołach w 2026 roku?
Według UNESCO w marcu 2026 roku krajowe zakazy obowiązywały w 114 systemach edukacyjnych na świecie, co stanowi 58% wszystkich państw. Przykładami są Francja, Polska oraz zdecydowana większość stanów USA.
Czy zakaz telefonów dotyczy też smartwatchy i tabletów?
W wielu krajach tak. Na przykład francuskie przepisy obejmują wszystkie elektroniczne urządzenia komunikacyjne, nie tylko smartfony.
Jak szkoła może wyegzekwować zakaz telefonów?
Najczęstsze rozwiązania to pozostawienie telefonu w domu, szkolne szafki, depozyt zbierany przez szkołę lub zamykane etui, w których telefon zostaje przy uczniu, ale jest fizycznie zablokowany przez cały dzień szkolny.
Źródła
- UNESCO, Global Education Monitoring Report, „Phone bans in schools are spreading worldwide as the policy debate rages on”, marzec 2026. unesco.org/gem-report
- National Conference of State Legislatures (NCSL), „Enacted State Legislation: Cellphone Use in Schools”, aktualizacja 15 lipca 2026 r. ncsl.org
- Dziennik Ustaw, ustawa z 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, Dz.U. 2026 poz. 1036. dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/1036
- Ministère de l’Éducation nationale, „Interdiction du téléphone portable de l’école au lycée et numérique raisonné”, 25 sierpnia 2026 r. eduscol.education.gouv.fr
Więcej informacji: