Zakaz korzystania z telefonu w szkole nie oznacza, że uczeń traci możliwość skontaktowania się z rodzicem w nagłej sytuacji. Nowe przepisy przewidują wprost wyjątek pozwalający nauczycielowi wyrazić zgodę na użycie telefonu właśnie w celu pilnego kontaktu z rodzicem.
Jednocześnie ustawa nie nakazuje szkołom organizowania jednego, konkretnego systemu kontaktu. Nie wskazuje, że każda szkoła musi zapewnić uczniom telefon w sekretariacie, osobną linię telefoniczną czy inne określone rozwiązanie. W tym zakresie przepisy pozostawiają szkole kwestie organizacyjne.
Co dokładnie mówi ustawa?
Od 1 września 2026 r. w szkołach podstawowych dla dzieci i młodzieży obowiązuje zakaz korzystania przez uczniów z telefonów komórkowych i innych wskazanych w ustawie urządzeń podczas pobytu na terenie szkoły w związku z realizacją zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych.
Ustawa od razu przewiduje jednak wyjątki.
Zgodnie z art. 98a ust. 2 pkt 1 zakazu nie stosuje się, gdy nauczyciel wyrazi zgodę na korzystanie z telefonu, jeżeli jest ono potrzebne do realizacji programu nauczania, sprawdzenia wiedzy uczniów lub zapewnienia kontaktu ucznia z rodzicami w sytuacji nagłej.
To ważne rozróżnienie. Uczeń nie ma ogólnego prawa do swobodnego korzystania z telefonu, kiedy chce porozmawiać z rodzicem. W sytuacji nagłej może jednak otrzymać zgodę nauczyciela na użycie telefonu w celu kontaktu z rodzicem.
Czy szkoła musi zapewnić uczniowi możliwość pilnego kontaktu?
Taką możliwość należy odróżnić od obowiązku zapewnienia konkretnego środka technicznego.
Ustawa przewiduje wyjątek dotyczący pilnego kontaktu z rodzicem, ale nie określa, w jaki sposób szkoła ma organizować taki kontakt. Nie ma w przepisie nakazu, aby szkoła posiadała określony telefon, aplikację, numer alarmowy dla rodziców czy stanowisko w sekretariacie przeznaczone specjalnie do tego celu.
Z samego art. 98a nie można więc wyprowadzić obowiązku stosowania konkretnego rozwiązania organizacyjnego.
Pewne jest natomiast to, że zakaz korzystania z telefonu nie może być rozumiany jako uniemożliwienie skorzystania z ustawowego wyjątku w sytuacji nagłej. Jeżeli zachodzi sytuacja objęta art. 98a ust. 2 pkt 1, nauczyciel może wyrazić zgodę na użycie telefonu przez ucznia w celu kontaktu z rodzicem.
Kto może zezwolić na telefon do rodzica?
W przypadku nagłej potrzeby kontaktu z rodzicem ustawa wskazuje nauczyciela.
To odróżnia ten przypadek od wyjątku związanego ze stanem zdrowia ucznia. Jeżeli uczeń ze względu na chorobę, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby wymaga korzystania z telefonu albo odpowiedniej aplikacji, zgodę może wyrazić dyrektor szkoły na wniosek ucznia albo rodzica niepełnoletniego ucznia.
W sytuacji nagłej dotyczącej kontaktu z rodzicem ustawa nie wymaga natomiast wcześniejszej zgody dyrektora. Wyjątek został przypisany do kompetencji nauczyciela.
Co oznacza „sytuacja nagła”?
Ustawa posługuje się tym określeniem, ale go nie definiuje.
Nie należy więc tworzyć zamkniętej listy przypadków i przedstawiać jej jako ustawowej. Przepis nie wskazuje konkretnych zdarzeń, które zawsze oznaczają „sytuację nagłą”.
Istotne jest natomiast, że wyjątek ma służyć kontaktowi ucznia z rodzicami w sytuacji nagłej. Nie jest to ogólna podstawa do korzystania z telefonu w dowolnym momencie, np. do zwykłego sprawdzenia wiadomości, umówienia się z rodzicem po lekcjach czy prowadzenia codziennej rozmowy.
Czy rodzic może zadzwonić do dziecka?
Sam fakt, że rodzic chce skontaktować się z dzieckiem, nie tworzy automatycznie prawa ucznia do odebrania telefonu.
Ustawa reguluje korzystanie z telefonu przez ucznia. W przypadku nagłej sytuacji przewiduje możliwość wyrażenia przez nauczyciela zgody na użycie urządzenia w celu kontaktu z rodzicem.
Dlatego szkoła powinna mieć jasny sposób postępowania w takich sytuacjach. Sama ustawa nie narzuca jednak, czy kontakt będzie odbywał się przez telefon ucznia, telefon szkoły czy inne rozwiązanie organizacyjne. Najczęściej szkoły umożliwiają kontakt za pośrednictwem sekretariatu.
Co jeśli telefon ucznia jest zamknięty w etui?
To właśnie jeden z praktycznych problemów, które szkoła powinna uwzględnić przy organizacji nowych zasad.
Jeżeli telefon znajduje się w zamykanym etui, nie oznacza to, że wyjątek dotyczący nagłego kontaktu z rodzicem przestaje działać. W razie potrzeby nauczyciel może wyrazić zgodę na korzystanie z telefonu w celu kontaktu z rodzicem, zgodnie z art. 98a ust. 2 pkt 1.
W praktyce rozwiązanie organizacyjne powinno więc uwzględniać możliwość szybkiego skorzystania z telefonu w sytuacji, w której nauczyciel uzna, że zachodzi nagła potrzeba kontaktu.
W przypadku Strefy Offline telefon pozostaje przy uczniu, a zamknięte etui można otworzyć przy wykorzystaniu odpowiedniej bazy. Dzięki temu szkoła może organizować zakaz korzystania z telefonów bez centralnego przejmowania urządzeń od uczniów. Sam sposób wykorzystania etui nie zmienia jednak zasad określonych w ustawie: w sytuacji nagłej podstawą użycia telefonu pozostaje wyjątek przewidziany w art. 98a ust. 2 pkt 1.
Czy szkoła powinna określić zasady kontaktu z rodzicami?
To już kwestia organizacji pracy szkoły, a nie szczegółowo uregulowany w ustawie sposób realizacji kontaktu.
Ustawa nakłada na szkołę podstawową zakaz korzystania z telefonów i określa wyjątki. Pozwala również dyrektorowi, za zgodą rady pedagogicznej i rady rodziców oraz po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego, zorganizować miejsce lub miejsca przechowywania telefonów i ustalić szczegółowe zasady ich odkładania i odbierania. Nie ma natomiast w art. 98a ani 98b szczegółowej procedury określającej, jak ma wyglądać pilny kontakt rodzica z dzieckiem.
Dlatego nie należy przypisywać ustawie obowiązku stosowania konkretnego rozwiązania. Można natomiast uznać, że jasne zasady postępowania w sytuacji nagłej są praktycznie istotne, szczególnie w szkołach, w których telefony są przechowywane poza bezpośrednim dostępem uczniów.
Zakaz telefonu nie oznacza zakazu kontaktu
Najważniejszy wniosek jest prosty: nowe przepisy ograniczają korzystanie z telefonu, ale przewidują wyjątek pozwalający nauczycielowi zezwolić uczniowi na użycie telefonu w celu kontaktu z rodzicem w sytuacji nagłej.
Nie wynika z nich natomiast obowiązek stworzenia przez każdą szkołę określonego systemu komunikacji z rodzicami. Dlatego przy wdrażaniu nowych zasad warto rozdzielić dwie kwestie: codzienne ograniczenie korzystania z telefonu oraz sposób postępowania w wyjątkowej, nagłej sytuacji wymagającej kontaktu ucznia z rodzicem.
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, w szczególności art. 98a i 98b. Ustawa wchodzi w życie 1 września 2026 r. Szkoły mają czas do 31 grudnia 2026 r. na dostosowanie statutów, a do tego czasu pozostają w mocy dotychczasowe postanowienia statutów dotyczące warunków wnoszenia i korzystania z telefonów, w zakresie określonym w przepisach przejściowych.