3 lipca 2026 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, głosami wszystkich klubów poselskich. Senat przyjał ustawę bez zmian 8 lipca. Jeżeli proces legislacyjny zakończy się zgodnie z harmonogramem, nowe przepisy wejdą w życie 1 września 2026 r., a szkoły będą miały czas do 31 grudnia 2026 r. na dostosowanie statutów.
To jedna z największych zmian dotyczących funkcjonowania szkół od wielu lat. Po raz pierwszy zasady korzystania z telefonów komórkowych w szkołach podstawowych zostaną uregulowane bezpośrednio w ustawie, nie wyłącznie w statutach poszczególnych placówek.
Nowelizacja nie ogranicza się do samego zakazu korzystania z telefonów. Wprowadza też nowe obowiązki dla dyrektorów, reguluje zasady organizacji depozytu, wskazuje wyjątki od zakazu, rozszerza obowiązki szkoły w zakresie higieny cyfrowej i nakłada nowe obowiązki na rodziców.
Najważniejsze informacje w skrócie
- Od 1 września 2026 r. uczniowie szkół podstawowych nie mogą korzystać z telefonów podczas pobytu w szkole.
- Szkoła podstawowa nie może zakazać przynoszenia telefonu; zakazane będzie jedynie korzystania z niego.
- Organizacja depozytu telefonów jest dobrowolna, nie obowiązkowa.
- Szkoły mają czas do 31 grudnia 2026 r. na zmianę statutów.
- Ustawowy zakaz korzystania z telefonów obowiązuje od 1 września niezależnie od tego, czy statut szkoły zdążył się zmienić.
Kogo dotyczą nowe przepisy
Szkoły podstawowe. Największe zmiany dotyczą publicznych i niepublicznych szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży oraz szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej. To w tych placówkach obowiązuje ustawowy zakaz korzystania z telefonów przez uczniów (art. 98a).
Szkoły ponadpodstawowe. Licea, technika i szkoły branżowe nie zostały objęte ustawowym zakazem korzystania. Tam nadal decyduje statut, który na podstawie nowego art. 98 ust. 1 pkt 17a może określać zarówno zasady korzystania z telefonów, jak i zasady ich wnoszenia. Ten sam reżim dotyczy też szkół podstawowych dla dorosłych. Więcej o tym pisaliśmy w artykule o szkołach ponadpodstawowych.
Przedszkola. Tu przepisy idą dalej, dzieci nie mogą ani wnosić telefonów, ani z nich korzystać. To odrębna regulacja (art. 102a).
Największy mit: ustawa nie zakazuje przynoszenia telefonu do szkoły
To jedna z najczęściej powielanych nieścisłości. W mediach można przeczytać, że od września uczniowie nie będą mogli przynosić telefonów do szkoły. To nieprawda.
Nowelizacja zakazuje korzystania z telefonu, nie jego wnoszenia. Uczeń szkoły podstawowej nadal może mieć telefon przy sobie. Nie może go używać podczas pobytu w szkole ani podczas zajęć organizowanych poza jej terenem.
Statut szkoły nie może wprowadzić zakazu przynoszenia telefonów, ustawa nie daje w tym zakresie żadnego upoważnienia. Jeśli przygotowujesz zmiany w statucie, sprawdź co dyrektor musi zmienić w statucie.
Zakaz obejmuje nie tylko telefony
Przepisy mają szerszy zakres niż potocznie mówiony „zakaz telefonów”. Ustawa obejmuje wszystkie urządzenia elektroniczne umożliwiające porozumiewanie się na odległość lub rejestrowanie obrazu albo dźwięku. W praktyce mogą to być smartwatche z funkcją połączeń, tablety, urządzenia z kartą SIM czy urządzenia do nagrywania. Decydujące znaczenie mają funkcje urządzenia, nie jego nazwa handlowa. Więcej w artykule o smartwatchach w kontekście zakazu.
Cztery sytuacje, w których zakaz nie obowiązuje
- Zgoda nauczyciela, gdy telefon służy realizacji programu nauczania, sprawdzeniu wiedzy albo pilnemu kontaktowi z rodzicami w nagłej sytuacji. Więcej przykładów, w tym Kahoot i aplikacje edukacyjne, znajdziesz tutaj.
- Zgoda dyrektora ze względów zdrowotnych, na wniosek ucznia lub rodzica niepełnoletniego ucznia, gdy choroba, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby wymagają sprzętu specjalistycznego lub aplikacji do monitorowania stanu zdrowia. Odmowa musi mieć pisemne uzasadnienie. Rozwijamy ten temat tutaj.
- Bezpośrednie zagrożenie zdrowia, życia lub mienia osób w szkole albo na zajęciach poza szkołą.
- Wycieczki szkolne, ustawowy zakaz automatycznie nie obowiązuje, a statut określa zasady korzystania podczas wycieczek. Szczegóły tutaj.
Depozyt telefonów, możliwość, nie obowiązek
Ustawa daje dyrektorowi narzędzie (art. 98b), ale nie nakazuje z niego korzystać. Jeśli szkoła zdecyduje się zorganizować depozyt, musi:
- uzyskać zgodę rady pedagogicznej i rady rodziców,
- zasięgnąć opinii samorządu uczniowskiego,
- zapewnić bezpieczeństwo przechowywanych urządzeń, co oznacza, że szkoła bierze na siebie odpowiedzialność za sprzęt, który do niej trafia,
- zapewnić ochronę prywatności ucznia, w tym uniemożliwić przeglądanie zawartości telefonu przez osoby nieuprawnione.
Ochrona prywatności to nie tylko zawartość telefonu, ale też powiadomienia wyświetlane na zablokowanym ekranie. Zbiorczy depozyt, gdzie telefony leżą obok siebie, a na ekranach pojawiają się powiadomienia (np. o wizycie lekarskiej albo początek treści wiadomości), może naruszać prywatność ucznia, nawet jeśli nikt nie odblokowuje samego urządzenia.
Jeśli uczeń nie przestrzega zasad odkładania telefonu, nauczyciel nakazuje mu odłożenie urządzenia do wyznaczonego miejsca, to już formalny nakaz przewidziany ustawą, nie tylko prośba. Pełny obraz obowiązków znajdziesz w artykule o obowiązkach dyrektora przy organizacji depozytu, a kwestię odpowiedzialności cywilnej za sprzęt rozwijamy w tym artykule.
Depozyt to nie jedyne rozwiązanie
Ustawa nie wskazuje depozytu jako jedynego sposobu wdrożenia zakazu. W praktyce szkoły rozważają trzy modele: klasyczny depozyt, indywidualne szafki oraz zamykane etui magnetyczne. Porównanie tych trzech modeli znajdziesz tutaj.
W zamykanych etui magnetycznych, jak system Strefa Offline, telefon cały czas zostaje przy uczniu, w kieszeni, plecaku czy na ławce, tylko zablokowany – do otwarcia konieczna jest baza magnetyczna, którą posiada szkoła lub nauczyciel. To rozwiązanie ma dwie praktyczne przewagi nad klasycznym depozytem: szkoła nie przejmuje fizycznie urządzenia, więc nie odpowiada za jego bezpieczeństwo, a ponieważ telefon nigdy nie trafia do wspólnego miejsca przechowywania, nie występuje też problem powiadomień widocznych na zablokowanym ekranie. To samo etui sprawdza się dodatkowo na wycieczkach szkolnych, oraz gdy zaistnieje potrzeba szybkiego użycia telefonów podczas lekcji. Analizę zgodności tego rozwiązania z ustawą opisujemy tutaj.
Konsekwencje naruszenia zasad
Wobec ucznia, który łamie zakaz, statut lub nakaz odłożenia telefonu, stosuje się działania wychowawcze albo kary statutowe przewidziane w art. 98 ust. 1 pkt 19. Ustawa nakłada też na rodziców niepełnoletnich uczniów obowiązek współpracy ze szkołą w zakresie przestrzegania zakazu oraz kształtowania nawyków higieny cyfrowej.
Nowe obowiązki dyrektora nie kończą się na telefonach
Nowelizacja zmienia też przepisy dotyczące programu wychowawczo-profilaktycznego (art. 26 ust. 2) oraz obowiązków nauczyciela (art. 68 ust. 1 pkt 3). Coroczna diagnoza potrzeb uczniów ma wprost uwzględniać ryzyka związane z korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych i aktywnością w internecie, a nauczyciele mają obowiązek promowania higieny cyfrowej. Sam zakaz korzystania z telefonów nie wystarczy, warto równolegle zaplanować działania edukacyjne dla uczniów, spotkania z rodzicami, szkolenia nauczycieli i aktualizację programu wychowawczo-profilaktycznego.
Terminy
- 1 września 2026 r., ustawa wchodzi w życie.
- 31 grudnia 2026 r., termin na dostosowanie statutu.
- W okresie między 1 września a dniem dostosowania statutu obowiązują dotychczasowe zapisy statutu w zakresie wnoszenia i korzystania z telefonów. Ale sam ustawowy zakaz korzystania z art. 98a obowiązuje od 1 września niezależnie od tego, czy statut zdążył się zmienić. Nie ma więc luki prawnej, jest tylko czas na dopracowanie szczegółowych zapisów.
Co robić już teraz, mimo że są wakacje
Wakacje to najlepszy moment na logistykę, bo we wrześniu nie będzie na to czasu. Jeśli planujesz zamówić szafki na telefony albo etui blokujące, licz się z tym, że dostawa nie jest natychmiastowa, zwłaszcza przy większych zamówieniach dla całej szkoły czy przy personalizacji. Warto złożyć zamówienie z odpowiednim wyprzedzeniem, jeśli zależy Ci, żeby sprzęt był na miejscu przed 1 września.
Poza logistyką warto zaplanować: projekt zmian w statucie, decyzję, czy organizujesz depozyt czy stawiasz na etui, wzór pisemnego uzasadnienia odmowy zgody zdrowotnej, komunikat do rodziców na wrzesień oraz aktualizację diagnozy w programie wychowawczo-profilaktycznym. Praktyczną checklistę przygotowaliśmy w tym artykule.
Podsumowanie
Nowelizacja Prawa oświatowego nie sprowadza się wyłącznie do zakazu korzystania z telefonów. Wprowadza jednolite zasady dla wszystkich szkół podstawowych, określa wyjątki od zakazu, reguluje organizację depozytu i rozszerza obowiązki szkół związane z higieną cyfrową. Najbliższe tygodnie warto wykorzystać na spokojne przygotowanie placówki, im wcześniej szkoła podejmie decyzję o sposobie organizacji zakazu, przygotuje zmiany w statucie i poinformuje rodziców oraz nauczycieli, tym łatwiej będzie zacząć rok szkolny bez niepotrzebnych problemów.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, uchwalona przez Sejm RP na 61. posiedzeniu, oraz rozpatrzona przez Senat w dniu 8 lipca na 62. posiedzieniu.